Cách làm Dạng bài kiểm tra tác phẩm văn học theo hướng mở

 

Cách làm Dạng bài kiểm tra tác phẩm văn học theo hướng mở

Cách làm Dạng bài kiểm tra tác phẩm văn học theo hướng mởCách làm Dạng bài kiểm tra tác phẩm văn học theo hướng mở

I. Đề kiểm tra tác phẩm văn học thông thường
cấu trúc đề về tác phẩm văn học thường gồm hai phần: phần nêu yêu cầu vể nội dung và phần nêu yêu cầu về dạng bài (có thể thêm các yêu cầu khác).
Ví dụ:-  Nhận xét về truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi của Lệ Minh Khuê, có ý kiến cho rằng: Thành công hơn cả của tác phẩm là nghệ thuật miêu tả tâm lí và ngôn ngữ nhân vật. Hãy phân tích tác phẩm để làm rõ ý kiến trên.

2. Phân tích nhân vật Phương Định trong truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê: Từ đó, suy nghĩ gì về thế hệ trẻ Việt Nam trong những năm chống Mĩ cứu nước.

II. Đề kiểm tra tác phẩm văn học theo hướng mở

Đề kiểm tra tác phẩm văn học theo hướng mở có thể ra theo những cách sau:
a.    Đề có thể khuyết phần nêu yêu cầu về dạng bài tự sự, biểu cảm, nghị luận...) mà ta thường gọi là lệnh.

Ví dụ: 1. Tình cảm của bé Thu - nhân vật trong đoạn trích truyện Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng - đối với cha.
2. Lòng yêu nước của thế hệ trẻ Việt Nam qua các tác phẩm: Đồng chí (Chính Hữu), Bài thơ về tiểu đội xe không kính (Phạm Tiến Duật), Những ngôi sao xa xôi (Lê Minh Khuê).

b. Đề chỉ nêu gợi dẫn để người viết tạo văn bản theo cảm nhận, suy nghĩ riêng:
Ví dụ:1. Về bài thơ Quê hương của Tế Hanh.
2. Nhân vật Thuý Kiều qua các trích đoạn đã học.

c. Đề nêu câu hỏi:
Ví dụ 1. Chao ôi, bắt gặp một con người như anh ta là một cơ hội hãn hữu cho sáng tác. Nhưng hoàn thành sáng tác còn là một chặng đường dài.
Theo em, suy nghĩ như vậy của ông hoạ sĩ trong tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa (Nguyễn Thành Long) khi gặp anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đình cao Yên Sơn có đúng không? Trình bày ý kiến bằng một bài văn ngắn.
- về nhân vật Dê Mèn trong chương 1 của tác phẩm Dê Mèn phiêu lưu kí (Tô Hoài), có bạn học sinh cho rằng Dê Mèn không đáng trách. Nhưng lại có bạn khẳng định Dế Mèn thật đáng trách.
Còn ý kiến của em thế nào?

III. Cách làm Dạng bài kiểm tra tác phẩm văn học theo hướng mở
Để giải quyết một đề kiểm tra tác phẩm văn học dạng mở, các em cần lưu ý:

+ Đề ra theo hướng mở có mục đích khuyến khích sự sáng tạo của mỗi cá nhân. Khi làm bài, học sinh không buộc phải theo hướng tiếp nhận tác phẩm đã định sẵn. Từ đó, học sinh có cơ hội để tự bộc lộ năng lực cảm nhận tác phẩm.

+ Tuy vậy, sáng tạo không đồng nghĩa với sự tuỳ tiện đưa những nhận xét vô căn cứ, thiếu trách nhiệm. Đề mở vẫn yêu cầu học sinh thực hiện đúng những đặc trưng về kiểu bài khi tạo lập văn bản.

+ Trong bài viết cần bảo đảm tính chính xác, khoa học về nội dung cũng như tư tưởng, tình cảm tốt đẹp. Muốn vậy, cần nắm vững tác phẩm về nội dung cũng như các giá trị khác. Nên tích cực rèn các kĩ năng: đọc hiểu, tư duy, diễn đạt. Hơn thế nữa là sự trau dồi tình cảm, hướng về những điều tốt đẹp trong cuộc sống.

+ Để giải quyết một đề mở, cũng cần tuân thủ các bước tạo lập văn bản. Cụ thể là:


Bước 1. Phân tích đề
-  Cần đọc kĩ đề bài, xác định những yếu tố đề đã cho; những yêu tố còn thiếu, cần tự bổ sung.
- Xác định kiểu bài (tự sự, biểu cảm, thuyết minh hay nghị luận? Nếu là nghị luận thì dùng lập luận giải thích hay chứng minh?)
-  Xác định nội dung chính cần trình bày trong bài.


Bước 2. Tìm ý
- Bài cần trình bày những nội dung nào? Nội dung chính là gì?
- Lấy tư liệu, dẫn chứng gì, như thế nào?


Bước 3: Lập dàn ý
- Tạo bố cục ba phần cho văn bản.
- Sắp xếp các ý tìm được thành hệ thống, theo đặc trưng kiểu bài.


Bước 4: Viết thành văn bản hoàn chỉnh
- Viết theo dàn bài đã lập.
- Chú ý chọn giọng văn và ngôn từ phù họp kiểu bài và nội dung trình bày.


Bước 5: Kiểm tra lại bài viết

IV. Hướng giải quyết một đề cụ thể
Đề bài:
Chất thơ trong truyện “Lặng lẽ Sa Pa" của Nguyễn Thành Long.
Các em có thể tham khảo một sô gợi ý sau:
a) Phân tích đề
- Nội dung cần giải quyết: những biểu hiện của chất thơ trong truyện Lặng lẽ Sa Pa.
-  Đề bài không có yêu cầu về dạng bài nhưng với nội dung vấn đề được nêu, có thể hiểu dạng bài nên dùng ở đây là nghị luận (Ngoài ra còn có thể viết theo dạng thuyết minh, biểu cảm...)...
b)    Tìm ý
- Cần hiểu rõ thế nào là chất thơ trong tác phẩm văn xuôi để có cơ sở chứng minh, giải thích.
-  Xác định các biểu hiện chất thơ trong Lặng lẽ Sa Pa.
- Tìm dẫn chứng để chứng minh cho chất thơ trong tác phẩm. Đồng thời, xác định hướng phân tích cho dẫn chứng.
c)    Lập dàn ý
1.    Mở bài:
- Giới thiệu những nét chính về Nguyễn Thành Long và tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa (hoàn cảnh sáng tác và nội dung câu chuyện).
- Giới thiệu luận điểm chính: Lặng lẽ Sa Pa là truyện ngắn giàu chất thơ.
2.    Thân bài:
2.1. Giải thích thê nào là chất thơ trong truyện ngắn.
2.2.  Phân tích, chứng minh chất thơ trong Lặng lẽ Sa Pa:
- Chất thơ toát ra từ nhan đề tác phẩm.
- Chất thơ trong tình huống truyện.
- Chất thơ hiển hiện từ vẻ đẹp phong phú của thiên nhiên Sa Pa.
- Chất thơ toát ra từ vẻ đẹp tâm hồn các nhân vật trong truyện:
-  Các nhân vật sống ở Sa Pa như anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh cao Yên Sơn; ông kĩ sư ở vườn rau; anh cán bộ nghiên cứu sét.
- Các nhân vật chỉ đi qua Sa Pa như ông hoạ sĩ, cô kĩ sư trẻ...
- Chất thơ thể hiện qua nghệ thuật ngôn từ.
3. Kết bài:
-    Ý nghĩa của chất thơ đôi với chủ đề tác phẩm: ca ngợi thiên nhiên và vẻ đẹp tâm hồn người lao động thể hiện trong công cuộc xây dụng đất nước.
-  Ý nghĩa của chất thơ đối với phong cách văn chương Nguyễn Thành Long.

d)    Viết thành bài văn
-  Khi hoàn thành văn bản cần viết theo dàn ý đã lập với đầy đủ ba phần của bài. Các luận điểm, luận cứ được trình bày rõ ràng, rành mạch.
-  Chú ý tách đoạn văn cho phù hợp với từng phần của bài, từng luận điểm phụ được trình bày ở thân bài.
-  Dẫn chứng lấy từ tác phẩm được nêu chính xác và được phân tích xác đáng.
-  Câu văn có hình ảnh, giọng văn nhẹ nhàng gợi cảm.

e)    Đọc lại, kiểm tra bài viết.


_____________________________Source:vantieuhoc.com___________________

Top